Op dit deel van de website zijn een aantal artikelen geplaatst die door de leden van de studiekring zijn geschreven en nog niet zijn gepubliceerd. 


 


U vindt hier vier artikelen van de hand van de secretaris Derk Jansen.

In: ‘Meester Heuvel leest . . . en wordt gelezen!’ zien we hoe intensief hij las; non-fictie veelal. Centraal staat in de eerste bijdrage het boek ‘Helmut Harringa’ van de Duitse jurist Herman Popert. Deze in 1910 verschenen ‘onthoudersroman’ moest Heuvel natuurlijk lezen, want als auteur van de anti-alcohol brochure ‘Een vijand van Stad en Land’ uit 1909 had hij, ook landelijk, laten zien hoe het kwaad van het alcoholmisbruik woekerde. Helmut Harringa werd vertaald en uitgegeven door de jeugdige Amersfoortse uitgever Arie Gerrit Schoonderbeek; het werd meteen een groot succes. Ook op Schoonderbeek maakte het boek een onuitwisbare indruk.

Lees meer

Derk Jansen

Uit de Dagboeken van meester Hendrik Willem Heuvel. (Onze Jaren. Ter Herinnering deel V) 

Woensdag 9 december (1925): 

9 Wo. dooi – 12 za. n(amiddag) bij Carel Schaars (beter m. rheum): veel oudheden ontdekt – mijn hoesten weinig beter – Boek van Dr. Waterink: Bij ons (…)

--------------------------------------------------------------------------------------------------------- 

Bij ons, in t’ land der Saksers. 

Achterhoekse auteurs doorbreken een grens.

 

Lees meer

Zowel pelgrim als harpenaar.

Uit het leven van Hilbrandt Boschma: de evangelist van Ruurlo.

door Derk Jansen

Een man met ‘singuliere gaven’. Dat was Hilbrandt Boschma, ook wel genoemd: De evangelist van Ruurlo. Hij zag op 5 augustus 1869 het levenslicht in het Friese Kubaard, een dorpje gelegen tussen Bolsward en Leeuwarden, waar zijn vader een kleine boerderij bezat. Erg royaal zal hij het in zijn jeugd niet hebben gehad, want op latere leeftijd schrijft hij over de ‘armelijke omgeving’ waarin hij werd geboren

Lees meer

TWEE VRIENDEN

Contacten, ontmoetingen, wandelingen e.d. tussen/met meester H.W. Heuvel en Hilbrandt Boschma, de evangelist van Ruurlo.

UIT: deel V van de Dagboeken van meester H.W. Heuvel. Titel Onze jaren. Ter herinnering 1 januari 1913 – 22 april 1926.

Zie voor Boschma o.a.  Aad Schravesande: ‘Hilbrandt Boschma’ in Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlandse protestantisme IV, 41 – 43;  Derk Jansen: ‘Zowel pelgrim als harpenaar. Uit het leven van Hilbrandt Boschma: de evangelist van Ruurlo, in Bijdragen en mededelingen Gelre 2004. Historisch jaarboek voor Gelderland deel xcv, 227 – 252

Lees meer

Meester Heuvel leest… en wordt gelezen!

door Derk Jansen

Meester Hendrik Willem Heuvel (1864-1926), de Borculose hoofdonderwijzer die vooral bekendheid verwierf door zijn Oud-Achterhoeksch Boerenleven, was een groot lezer. In zijn Dagboeken noteerde hij trouw welke boeken hij onder ogen kreeg, beter nog, bestudeerde, want lichte kost was het meestal niet. Gemiddeld las hij zo’n vijf boeken per maand, althans in 1911, een jaar dat ik hier opzettelijk aan de orde stel. 
Wat las hij zoal in dat jaar? Boeken van Frederik van Eeden (Het Lied van Schijn en Wezen, Lioba), van Maurice Maeterlinck en Gustav Fechner (Nanna), van Annette von Droste-Hülshoff (Die Judenbuche); ook veel theologische werken, want in de maand maart verdiepte hij zich in de Nieuwtestamentische Evangeliën en nam hij de eerste 150 bladzijden van het Oude Testament door in de vertaling van de Leidse hoogleraar H. Oort en de remonstrantse predikant Is. Hooykaas. Ontspanningsliteratuur was het bepaald niet en als er al sprake is van het lezen van een roman, dan was het veelal een verhaal met een boodschap, tendensliteratuur dus.

Lees meer

De jonge Hendrik Willem Heuvel op ‘Ruimzicht’ te Doetinchem.

door Derk Jansen

In Heuvels archief bevinden zich vijf Dagboeken, die alle de titel Ter Herinnering dragen. Het eerste, dat tot 31 december 1899 loopt, bevat voor het jaar 1880 onder ander de volgende notities: ‘26 Aug (Dond.) Examen in Doetinchem’ ‘7 – 9 (Dinsd. tot Donderd) in Doetinchem’.
Met ‘Doetinchem’ wordt hier bedoeld de vooropleiding op ‘Ruimzicht’ ten behoeve van de studie theologie; in 1868 opgericht door de Friese predikant J.M. van Dijk. Uit de twee notities kunnen we afleiden, dat de jeugdige Hendrik Willem op dinsdag 7 september 1880 zijn studie op ‘Ruimzicht’ begon en twee dagen later al weer vertrok (donderdag 9 september 1880).

Lees meer

Ds. Frits Reitsma en Hendrik Willem Heuvel.

door Derk Jansen

In deel I van het Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlandse protestantisme (1978) wordt een kort lemma gewijd aan ds. Frits Reitsma (1876-1918). Zijn predikantschap in het Friese Noordwolde van 1903- 1910, waar hij een van de medeoprichters van de bekende Rietvlechtschool werd, komt aan de orde, evenals zijn functioneren in Drachten van 1912-1918.
De auteur van het lemma, dr. J.J. Kalma, vermeldt met nadruk, dat Reitsma streefde naar samenwerking tussen orthodoxie en vrijzinnigheid. In het bovenstaande ontbreekt het jaar 1911; toen stond Reitsma te Borculo en raakte hij bevriend met Heuvel. Het lemma geeft niets over dat ene jaar te Borculo, maar aan de hand van Heuvels dagboeken kunnen we die periode nu inkleuren. Op zaterdag 19 november 1910 was Heuvel met zijn collega-kerkenraadslid L. Temmink naar het Friese Noordwolde gereisd om met Reitsma te spreken. Uit het dagboek deel IV, die de jaren 1904-1912 beslaan, wordt niet duidelijk of Heuvel en Temmink ook een preek van Reitsma beluisterden, want de vermelding: ’spreekt i. schemer i.d. kerk’ is daarvoor te summier.

Lees meer

  • 1
  • 2