Onder de kop ACTUEEL is het de bedoeling om, naast het vermelden van actuele zaken rond Heuvel, ook (onderzoeks-)vragen te stellen of foto’s te plaatsen, met de vraag aan de lezer daarop te reageren en zo op een interactieve manier Heuvel belangstellenden, liefhebbers en kenners met elkaar in contact te brengen.

Actueel februari 2018

Zoals in januari al gemeld: we zijn met ons Heuvelboek genomineerd voor de prijs van Beste boek Achterhoek en Liemers. Op 3 maart a.s. zal in de Brink in Zelhem bekend worden gemaakt wie deze ere titel mag dragen. Het zou in ieder geval een mooie beloning zijn voor dit prachtige boek en natuurlijk ook voor onze studiekring. Daarnaast kan met deze ere titel ook het werk van Heuvel weer eens op een mooie manier onder de aandacht worden gebracht. Dat is toch zeker een doelstelling van onze kring.

Naast dit heugelijk bericht is er ook treurig nieuws te melden. U heeft het waarschijnlijk a wel gehoord of gelezen, maar in januari is ons gewaardeerd studiekring lid Henk Harmsen plotseling overleden. Nog maar 66 jaren oud en net een half jaar met pensioen, trof hem een zware hersenbloeding. Jarenlang heeft Henk zich bezig gehouden met onze streek en regio. Hij was een geweldige kenner van onze taal, onze cultuur en historie.

Natuurlijk is het allereerst een drama voor hem zelf, zijn familie en vrienden, maar met hem verdwijnt er ook een schat aan kennis over onze streek. Zijn persoonlijk archief, dat hij door de jaren heen heeft opgebouwd, is een waardevolle vindplaats voor velen die iets willen weten of uitzoeken over deze regio. Veel (heemkunde-) verenigingen, organisaties en werkgroepen zullen zijn inbreng en bijdragen node gaan missen.
Zo ook onze studiekring, waarvan hij al vanaf de oprichtingsvergadering in 2013 lid was. Vanuit zijn liefde voor zijn geboortegrond, maar ook voor het werk van meester Heuvel, was het heel logisch dat hij zich hierbij aansloot. Nog tijdens de laatstleden bijeenkomst van onze kring, ten huize van onze secretaris Derk Jansen in Oenkerk, Friesland, dacht Henk volop mee over nieuwe plannen om het werk van Heuvel onder de aandacht te brengen. Wij wensen zijn vrouw Diny en de kinderen, zijn familie en vrienden veel sterkte toe in deze moeilijke tijd. Ook wij zullen Henk missen.

Tijdens die vergadering in Oene is nagedacht over nieuwe activiteiten rond leven en werk van meester Heuvel. Na het symposium en het Heuvelboek is het tijd voor een nieuwe activiteit. In het nadenken hierover werd onder meer het plan geopperd een Heuvelfestival te organiseren, ergens in het najaar. Dit festival zou goed passen in de reeks activiteiten die er dit jaar worden georganiseerd rond ‘350 jaar Achterhoek’. Meester H.W. Heuvel heeft alleen al vanwege zijn klassieker Oud-Achterhoeksch Boerenleven veel te maken met deze streek, waarvoor hij bovendien veel heeft betekend. Bovendien zijn er raakvlakken tussen hem en de dichter Willem Sluiter, over wie hij ook een boekje schreef. Sluiter publiceerde in 1668 de bekende Achterhoek-regels, waar vaak naar is verwezen als begin van de streeknaam.

Er is afgesproken dat een aantal leden gaan onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Tijdens de volgende bijeenkomst van de studiekring zal het werkgroepje daarvoor een aantal voorstellen doen.    

Actueel Januari 2018

Studiegenoot Arend Heideman doet verslag van een aantal ontdekkingen. De eerste gaat over het lied ‘Als de zwaluw ons verlaat’.

Het lied ‘Als de zwaluw ons verlaat’, dat zo’n belangrijke rol speelde in het leven van de Achterhoekse schrijver meester H.W. Heuvel, is waarschijnlijk uit het Duits vertaald. Tot deze ontdekking kwam ik net in en biografie over de dichter Pierre Kemp. Die hoorde het in 1897 als een Duits volkslied: Wenn die Schwalben heimwärts ziehn. Franz Abt componeerde het in 1842, op een tekst van Karl Reginald Herlossohn.

Met de Nederlandse versie nam meester Heuvel eens afscheid van zijn jeugdliefde. Bie Winkels in Gelselaar is er in september 2016 met veel succes een kort toneelstuk van opgevboerd tijdens de open monumentendag. Zie https://www.youtube.com/watch?v=3FN9SRlJH3g Hierbij klonk ook het lied:

Als de zwaluw ons verlaat
En der bloemen schoon vergaat,
Als de zoele zomerlucht
Met den nachtegaal ontvlucht,
Vraagt het hart in stille smart:
Zal er ook een weerzien zijn?
Scheiden ach, wat doet gij pijn! 

Heuvel liet het eens zijn vriendinnetje nog één keer zingen. Als gedicht leerde Heuvel dit eens aan Gelselaarse kinderen. Met zwaluwen had Heuvel een bijzondere band. Een eeuw geleden publiceerde hij al een poëtische vertelling over zwaluwen, vol literaire verwijzingen. Een maal per week liet hij de Gelselaarse kinderen in een schrijfboek een gedicht schrijven. Bij zijn keuze hiervoor volgde hij het jaargetijde. ‘Als de zwaluw ons verlaat’, koos Heuvel op een oktoberdag waarop ze de trekvogels zagen ‘heenreizen’.

De tekst van het Duitse lied luidt in de biografie van Wiel Kusters over Pierre Kemp (titel: Een leven):

Wenn die Schwalben heimwärts ziehn,
Wenn die Rosen nicht mehr blühn,
Wenn der Nachtigall Gesang
Mit der Nachtigall verklang,
Fragt das Herz in bangem Schmerz:
Ob ich dich auch wiederseh’?
Scheiden, ach Scheiden, Scheiden tut weh! 

Daarnaast ontdekte Arend dat H.W. Heuvel met een gedicht ook Henk Krosenbrink al eens op het verkeerde been heeft gezet. Krosenbrink schreef voor Archief 1972 een interessant verhaal over ‘De dialektschrijver Heuvel’. Uiteraard ook interessant in relatie tot he verhaal van Lex in ons Heuvelboek.
Wat mij vooral boeide was dat Krosenbrink dacht dat de dichtegels waarmee Heuvel zich in Geschiedenis van het land van Berkel en Schipbeek richtte tot zijn vriend H.J. Krebbers afkomstig waren van Heuvel zelf. Naar aanleiding van een verhaal van Ben Wagenvoort ontdekte ik dus deze zomer dat de dichtegels van Krebbers waren, afkomstig uit zijn langere gedicht ‘’Ons olderhuus’, dat ook in het Krebbers-nummer staat van Archief (1936).
Heuvel blijkt dus nog minder poëzie te hebben geschreven dan sommigen dachten, maar was wel een groot poëzieliefhebber en kwam zo ook uit bij Willem Sluiter.

Tenslotte nog iets over het Sluiterboek. Ben Wagenvoort schreef in ons Heuvelboek (pag. 120) al over grootvader Hendrik Koelman, aan wie het oude Sluiterboek behoorde dat werd bewaard in Oolde. Arend heeft zelf via Ben van Dijk dat exemplaar even vast mogen houden. Dit jaar precies een eeuw geleden, op 16 november 1918, rondde meester Heuvel zijn Sluiterboek af, waarin hij er prachtige regels aan wijdde. Toen hij zeventien jaar was las hij in het oude boek dat op Blauwhand in een antiek boekenkastje stond:

“Zoo goed herinner ik mij een grijzen Decemberdag; gezeten bij het helder vlammend vuur in onze ouderwetsche boerenkeuken zat ik verdiept in Sluyter, nu hier dan daar een stukje kiezend, en over mij kwam een zachte ontroering, een geur van zeer verre tijden, een ademtocht van mystieke vroomheid, bij het zacht wiegen  op de deining der eentonige verzen. Was dat poëzie? Heb ik me later wel eens afgevraagd.”

december 2017

Op boerderij de Levenkamp bij Laren is vorige week zaterdag het boek van onze studiekring gepresenteerd. Met een tweetal lezingen Ben Wagenvoort en André van Gessel), gedichten (Aad Eerland), een nieuw lied over/van Heuvel (via deze link op youtube te zien en te horen  https://www.youtube.com/watch?v=ZNnU0R7KI3Y ) die steeds zeer verhelderend met elkaar werden verbonden door inleidende woorden van onze voorzitter en gastheer op deze middag, René Nijhof.
Afbeelding1
Ben Wagenvoort over belangrijke personen in ‘het Oud-Achterhoeks Boerenleven’

Afbeelding2
Onderwijl leest Aad Eerland enkele gedichten, geïnspireerd op Heuvel

Afbeelding3
André van Gessel over he heimwee van Heuvel

Het is een prachtig boekwerk geworden, waarvan de eerste twee exemplaren werden aangeboden aan de oprichter van onze studiekring, Derk Jansen, en aan de huidige bewoners van de Levenkamp, die zeer gastvrij hun woonkamer, de vroeger deel, beschikbaar hadden gesteld.
Afbeelding4
Derk Jansen krijgt eerste exemplaar uit handen van voorzitter René Nijhof

Afbeelding5
Naast een zeer gevarieerde inhoud, met allerlei nieuwe inzichten en invalshoeken, heeft Loek Kemming gezorgd voor een stijlvolle en oogstrelende vormgeving. Na het symposium, dat we rond leven en werk van meester Heuvel in Gelselaar hebben georganiseerd, is dit weer een product van de studiekring waar we trots op mogen zijn. Met dank aan de financiële hulp van verschillende Stichtingen, met name de mr. H.J.Steenbergenstichting en de Heuvelstichting, mogen hier worden genoemd.
Volgend jaar, op zaterdag 20 januari, komt de studiekring weer bij elkaar en gaan we nadenken over een volgend project, waarmee we opnieuw in de voetsporen van het leven en werk van meester Heuvel hopen te kunnen treden. Want er is daarin nog genoeg te ontdekken, wat ook in onze tijd nog van waarde kan zijn.

Actueel oktober 2017

De presentatie van ons Heuvelboek zal op 25 november a.s. plaatsvinden. Het oorspronkelijke plan om twee bijeenkomsten te organiseren, één in op boerderij de Levenkamp en één in Doetinchem bij het Ecal, is gewijzigd. Er zal nu alleen een presentatie op de Levenkamp plaatsvinden. Door het beperkt aantal plaatsen daar, zal deze bijeenkomst alleen voor genodigden zijn.
Graag willen wij u nog eens wijzen op de activiteiten die (gaan) plaatsvinden in het kader van de viering van 350 jaar Achterhoek, waarbij ons studiekringlid Arend Heideman nauw is betrokken. Zie hiernaast bij Persberichten het artikel dat daarover in de kranten is verschenen. Wellicht is het ook een mooie gelegenheid om in het kader daarvan een activiteit rond Heuvel en Sluiter te organiseren.
Tijdens de vergadering van de studiekring, afgelopen 30 september in de Lebbenbrugge, zijn ook een aantal plannen voor de nabije toekomst besproken, zoals het onderzoeken van de mogelijkheid om Heuvel postuum een ere-burgerschap te verlenen en een borstbeeld van hem in de Lebbenbrugge te plaatsen. Ook wordt er bekeken of er in 2018 weer een Heuvel-symposium georganiseerd kan worden.    
Tenslotte willen we nog graag verwijzen naar de Heuvelpagina op Wikipedia. Deze is weer vernieuwd.

Augustus 2017

Vandaag pakt dagblad De Twentsche Courant Tubantia uit met een fors artikel over de ontdekking van schilderijen in Twente van Hoetink, dat is te raadplegen via Blendle link . Zo hebben de studiegroep H.W. Heuvel en museum De Lebbenbrugge maximaal gescoord met dit onderzoek naar de man die zo beeldbepalend is geweest. 

De voortgezette zoektocht naar werk van en informatie over de fotograaf en schilder B.J. Hoetink, die een eeuw geleden Heuvel’s metgezel was, begint steeds meer vruchten af te werpen. Vandaag in Twente op twee plaatsen en vanuit Frankrijk bijna ‘bedolven’, gezien de oogst tot op heden, waar we ook al zo blij mee waren, onder schilderwerk. Zelfs een schetsboek van hem in handen gehad. Wordt vervolgd. Want ik heb gehoord dat hij ook nog een lös hoes moet hebben geschilderd in mijn woonplaats Gelselaar en dat de huidige bezitter van dat doek er zelf nog bij was als kind toen hij dat schilderde.

Groeten uit Gelselaar,
Arend Heideman

Augustus 2017

In tegenstelling tot wat er in het bericht van maart 2017 is gemeld, heeft de presentatie van het Heuvelboek van de studiekring dus afgelopen mei niet kunnen plaatsvinden. De samenstelling van het boek leverde toch nog zoveel werk op dat 20 mei niet haalbaar bleek.
De leden van de studiekring, plus andere betrokkenen, betreuren dit uitstel zeer. De presentatie had  mooi samen kunnen vallen met de opening van de Hoetinck tentoonstelling, die nu te zien is in de museumboerderij de Lebbebbrugge (zie persbericht).
Er wordt alles in het werk gesteld om in het komend najaar een nieuwe datum te prikken om het boek alsnog te presenteren. Wij houden u daarover uiteraard via deze site op de hoogte.
Verder is nog te vermelden dat er ook aan een tekst over Heuvel, bestemd voor Wikipedia, is gewerkt door onze voorzitter René Nijhof en secretaris Derk Jansen. Vanaf deze week (begin augustus) is die op die site te lezen.

Actueel maart 2017

De definitieve datum voor de presentatie van ons Heuvel-boek is bekend. De plannen voor twee bijeenkomsten op twee verschillende dagen, zoals op deze website vermeld is, zijn bijgesteld vanwege het niet beschikbaar zijn van de beoogde ruimte en praktische bezwaren.
Daarom is er besloten om één bijeenkomst te houden en wel op zaterdag 20 mei in museumboerderij de Lebbenbrugge, bij Borculo.
Tijdens deze bijeenkomst zal het Heuvelboek worden gepresenteerd en zullen een aantal schrijvers wat vertellen over hun bijdrage aan het boek. Tevens zal die dag een tentoonstelling over de fotograaf Hoetinck worden geopend, wat mooi aansluit bij de presentatie van het Heuvelboek. Het volledige programma van de bijeenkomst zal z.s.m. worden bekendgemaakt.
In de pers wordt er langzamerhand ook al het e.e.a. bekend gemaakt over ons Heuvelboek. In de Gelderlander, editie Achterhoek, stond woensdag 11 januari al een artikel van Henk Harmsen over de bijdrage van André van Gessel aan het Heuvelboek, over het heimwee van Heuvel.
 

Om verder alvast in de stemming te komen kunt u op Youtube het filmpje bekijken dat Arend Heideman heeft gemaakt. Daarin vertelt de voorzitter van onze studiekring René Nijhof, over de aanleiding om een Heuvelboek uit te geven. 

Link naar het filmpje over het Heuvelboek  (https://www.youtube.com/watch?v=PK6Y69r-SrU)

Wat verder vermeldenswaardig is, is dat dat er naast ons Heuvelboek in de komende tijd meer werk zal worden uitgegeven, dat gelinkt is aan het werk van Heuvel. Allereerst komt studiekring-lid Arend Heideman met een lijvig werk. Hij schreef na een eeuw een vervolg op het verhaal ‘Een aantrekkelijk type van Achterhoekse vroomheid’, dat Heuvel publiceerde op zaadhandelaar en buurman Jan Harmen Kolkman uit Gelselaar. Eén van de hoofdpersonen in Heideman’s boek is de laatste boer en ‘schatbewaarder’ van het dorp, de nu 90-jarige Jan Ruiterkamp, die woont op de monumentale boerderij Winkels. De exacte datum van publicatie is nog niet bekend, maar zodra die er is melden we dat op deze website en er zal natuurlijk ook ruim aandacht in de media aan worden geschonken.
Een ander werk dat gaat verschijnen, maar ook daarvan is datum nog niet bekend, is een boek van Johan van Rhijn, achterkleinzoon van meester Heuvel. Hij heeft doorgeborduurd op zijn bijdrage aan het Heuvelboek, ‘Nazaten in de familie’, waarin hij beschrijft hoe de nazaten van Hendrik Heuvel nu tegen hun beroemde voorvader aankijken. Daarin krijgen we een mooie inkijk in de familie Heuvel, anno 2017.

 

Actueel oktober 2016

Afgelopen is de studiegroep weer bijeen geweest in de Lebbenbrugge en hoofdbestanddeel van de agenda was de gang van zaken rond het uit te geven boek over Heuvel. Alle bijdragen zijn binnen in hun definitieve versie en Wim van Heugten en Henk Harmsen kwamen met een (voorlopige) inhoudsopgave. Deze werd aangevuld door een mooie indeling van Lex Schaars. Aan die titel is veel aandacht besteed in de vorige en afgelopen bijeenkomst (zie onder bijeenkomsten de verslagen). Uiteindelijk is er gekozen voor de titel ‘In het voetspoor van Meester Heuvel’ met als ondertitel ‘filosoof, volkskundige, inspirator en schrijver’.
De planning is om het boek in het voorjaar van 2017 te presenteren. In mei zal er een bijeenkomst worden georganiseerd bij het Erfgoedcentrum  in Doetinchem. Daar zal tevens een tentoonstelling met stukken uit het archief van Heuvel worden ingericht. In de pers en op deze website zal ruimschoots van te voren meer info worden gegeven over zowel het boek, de presentatie en de tentoonstelling.
Tijdens de afgelopen bijeenkomst van de studiekring hebben we ook al weer verder gekeken dan 2017. Wat kan een volgende activiteit, na de uitgave van ons boek zijn? We denken daarbij weer aan een symposium in 2018, zoals in 2013 in Gelselaar. Na vijf jaren kan dat ook wel weer eens. Al brainstormend kwamen er al weer mooie ideeën naar boven wat betreft geschikte onderwerpen voor dat symposium: de ‘heidense’ Heuvel, Heuvel als wandelaar, Heuvel en de techniek of de religieuze ontwikkeling van Heuvel. Daarbij willen we ook kijken naar andere, eigentijdse vormen als beeld, drama, muziek en toneel, om bepaalde onderwerpen in te gieten en niet alleen lezingen te houden.

Tenslotte: de website is ook bijgewerkt. Dat betekent onder andere dat er een aantal links naar m.n. de website Delpher zijn geplaatst bij het werk van Heuvel. Daardoor heeft u als bezoeker rechtstreeks toegang tot artikelen van Heuvel, die anders niet zo toegankelijk zijn. Ook zijn er filmpjes geplaatst (of links daarvan) van de activiteiten in Laren en Gelselaar, afgelopen zomer. 

Bijgaand een foto uit het werk van fotograaf Hoetink, waarover in het uit te geven Heuvelboek ook een artikel is gewijd. Het komt uit het fotoboekje ‘Achterhoek en Liemers en ander landelijk Nederland, gezien door de lens van B.J. Hoetink’, uitgegeven door het Staring Instituut in Doetinchem, tekst en selectie teksten A. Doedens. 1995. 

Erfgoedprijs voor Arend Heideman De opvoering van het korte toneelstuk zaterdag in Gelselaar Bie Winkels over Heuvel’s jeugdliefde, was een groot succes, maar kreeg voor studiekring lid Arend Heideman nog extra glans. Ruim een half uur voor de eerste opvoering kende de gemeente Berkelland hem tijdens deze Open Monumentendag haar eerste erfgoedprijs toe. Dat kon in Gelster direct hierna al worden gevierd. In de vorm van vijf goed bezochte opvoeringen van het toneelstuk ‘Als de zwaluw ons verlaat’, door enkele jeugdige Gelselaar spelers en met Ben Wagenvoort als verteller (en schrijver van de aangepaste tekst hiervoor uit Oud-Achterhoeksch Boerenleven). Zo werd dit prachtige verhaal verder verteld aan nieuwe generaties. Arend geeft aan dat hij voor de prijs geen mooiere gelegenheid zou weten dan bij het zwaluwenverhaal, dat een prominente rol krijgt in zijn nieuwe boek, waar hij al vele jaren aan werkt.
Tonny Roeterdink, een ander studiekring lid vanuit de Larense Heuvelwerkgroep, heeft afgelopen zaterdag van het toneelstukje video-opnames gemaakt. Die worden nog in een filmpje gegoten en om op YouTube geplaatst, zodat ook anderen nog kunnen mee genieten van dit geslaagde evenemt. zie filmpje

    

  

De Studiegroep afgelopen zaterdag 9 april in de bezoekersschuur van museum De Lebbenbrugge prettig bijeen met een afvaardiging van de Larense Heuvelwerkgroep en met onze nieuwe gast Leo van Dijk. Voornaamste onderwerp is de dit jaar te verschijnen bundel: bespreking van de plannen en van de tot dusver ingeleverde manuscripten. Ook 'Laren' werkt enthousiast mee. Onze bundel wordt zeker geen 'oude wijn in nieuwe zakken' maar belooft echt veel nieuws. Onbekende illustraties, opmerkelijke, vruchtbare invalshoeken voor het werk van Heuvel, over zijn doen en laten, zijn leven en denken, zijn werk als onderwijzer, schrijver, drankbestrijder, kerkbestuurder, vader, echtgenoot, Achterhoeker. Er valt -bijna een eeuw na zijn overlijden- kennelijk nog altijd heel veel te ontdekken. Door samen werken en studeren komen voortdurend weer nieuwe aspecten aan het licht. Besloten is de streef-inleverdatum van de bijdragen van de medewerkers een maand naar voren te halen en te bepalen op 1 juni. Dan is de Studiegroep ook nog in de gelegenheid de bijdragen met elkaar te bespreken, voordat ze op 1 juli binnen moeten zijn bij de drukker.

22 

Een groot deel van de studiegroepleden is op dit moment bezig met het schrijven van artikelen voor een uit te geven boek over Heuvel, het komend jaar. Zo zal o.m. Lex Schaars een artikel leveren rond het thema ‘Heuvel en het dialect’, Henk Harmsen over ‘Heuvel en de Katholieke kerk’ en Dineke Hek over ‘Heuvel en het onderwijs’. Ook mensen buiten de studiekring zullen bijdragen leveren, zoals Aad Eerland, die een dichtbundel over Heuvel voorbereidt en daarover zal schrijven. Daarnaast zal er nog een aantal ongepubliceerde teksten van Heuvel in het boek worden opgenomen.
De Larense Heuvelwerkgroep heeft plannen om op 7 mei 2016 een manifestatie rond Heuvel te organiseren van de Larense werkgroep.
Gerda Stokreef-Braakman brengt in 2017 het tweede boek uit, met o.a. de stamhuizen van de Heuvelfamilie en een beschrijving van de gemeenschap Oolde.
De volgende bijeenkomst van de studiekring is op zaterdag 9 januari 2016 in de Lebbenbrugge.

De ontwikkeling van het Saksisch boerenhuis in drie beelden: 1. Het ‘los hoes’ met afzonderlijke weefkamer en de inspringende banderdeur. 2. Zonder weefkamer, die is verdwenen naar de groot industrie, maar met al een tussenmuur als scheiding tussen mens en dier 3. De laatste, moderne vorm van eind 19e eeuw en gebouwd voor het nieuwe boerenbedrijf. (Uit ‘Bij ons, in ’t land der Saksers’).